Trục khí và cổng chính trong khu đô thị nhỏ

Xác định trục khí chủ đạo

Trục khí là đường tưởng tượng nối cổng chính, quảng trường trung tâm và điểm tựa phía sau. Trục này nên thẳng ở đoạn đầu để khí vào mạnh, rồi uốn nhẹ ở đoạn cuối để khí không xộc thẳng ra sau — nguyên tắc căn bản của phong thuỷ quy hoạch.

Chiều dài trục nên chiếm khoảng hai phần ba chiều sâu khu đất. Trục quá ngắn khiến khu ở thiếu chiều sâu thị giác, trục quá dài lại làm loãng cảm giác gắn kết cộng đồng vốn là ưu thế của đô thị quy mô nhỏ.

Trên trục nên bố trí ba điểm dừng: cổng, sân sinh hoạt, và công trình biểu tượng. Ba điểm này chia nhịp cho người đi bộ và tạo ra tiết tấu như ba nhịp thở.

Vị trí và hình thái cổng chính

Cổng nên mở về phía có minh đường rộng nhất, tránh mở thẳng vào cột điện cao thế, góc nhọn của công trình lân cận hay đầu hồi nhà đối diện. Nếu bắt buộc, dùng bình phong cây xanh hoặc mảng tường thấp để hoá giải mà không chặn tầm nhìn.

Chiều rộng cổng phải tương xứng với quy mô dân số. Cổng quá lớn so với khu ở nhỏ tạo cảm giác trống trải, khí tán; cổng quá hẹp gây ùn tắc và làm khí nghẽn ngay tại điểm quan trọng nhất.

Thầy Vũ Giới thường đề xuất một cổng chính và một cổng phụ đặt lệch nhau, không đối diện trực tiếp, để dòng người và xe không xuyên thẳng qua khu ở như một đường cắt.

Giữ khí sau khi đã dẫn khí vào

Khí vào rồi phải được giữ lại. Cách giữ hiệu quả nhất trong đô thị nhỏ là tạo các khoảng mở nối tiếp nhau — sân, vườn, hồ — thay vì một quảng trường lớn duy nhất.

Hàng rào ngoại vi nên là hàng cây nhiều tầng chứ không phải tường đặc cao. Lớp cây vừa lọc bụi, giảm ồn, vừa để khí luân chuyển tự nhiên giữa khu ở và cảnh quan xung quanh.