Đọc thế đất tổng thể trước khi quy hoạch một khu đô thị nhỏ

Khảo địa hình: cao độ, sơn tựa và hướng dốc

Bước đầu tiên là dựng bản đồ cao độ thật chi tiết, chênh lệch từng nửa mét. Phong thuỷ quy hoạch quan niệm đất cao là sơn, đất trũng là thuỷ; một khu đô thị nhỏ lý tưởng nên có phần cao lùi về phía sau làm chỗ tựa và phần thấp mở ra phía trước làm minh đường.

Nếu địa hình bằng phẳng tuyệt đối — điều rất thường gặp ở đồng bằng — người quy hoạch phải tạo ra thế tựa nhân tạo bằng dải cây xanh cao, khối công trình dịch vụ hoặc gò đất cảnh quan đặt ở phía sau lưng khu ở.

Hướng dốc thoát nước cần trùng với hướng khí đi. Thầy Vũ Giới nhấn mạnh rằng nước chảy ngược lên phía cổng chính là dấu hiệu bố cục sai từ gốc, sửa về sau rất tốn kém vì phải đào lại toàn bộ hạ tầng ngầm.

Đọc thuỷ mạch và vành đai gió

Thuỷ mạch gồm sông suối tự nhiên, mương thoát hiện hữu và cả mạch nước ngầm. Khu đô thị nhỏ nên ôm lấy mạch nước theo thế hữu tình — nước vòng qua như vòng tay — thay vì để nước cắt ngang chia đôi khu ở.

Vành đai gió được xác định theo hoa gió của địa phương trong mười năm gần nhất. Gió mát mùa hè cần được dẫn vào bằng các trục đường mở, gió lạnh mùa đông cần được chắn bằng lớp nhà thấp tầng và cây thường xanh.

Ghi lại tất cả trên một bản vẽ duy nhất: cao độ, thuỷ mạch, hoa gió, bóng đổ. Bản vẽ hợp nhất này chính là nền tảng của mọi quyết định phân khu về sau.

Kết luận khảo địa thành nguyên tắc thiết kế

Kết thúc bước khảo, hồ sơ phải chốt được bốn con số: hướng chủ đạo của khu ở, vị trí trung tâm khí, tuyến nước chính và giới hạn chiều cao theo từng phân khu.

Bốn con số ấy trở thành ràng buộc bắt buộc cho kiến trúc sư. Phong thuỷ kiến trúc chỉ có hiệu lực khi nó nằm trong nhiệm vụ thiết kế ngay từ đầu, chứ không phải là lớp trang trí thêm vào lúc công trình đã xong phần thô.